{"id":218,"date":"2019-05-21T13:24:08","date_gmt":"2019-05-21T10:24:08","guid":{"rendered":"http:\/\/setam.org.tr\/?p=218"},"modified":"2019-12-31T19:09:20","modified_gmt":"2019-12-31T16:09:20","slug":"prof-dr-mete-gundogan-ile-mulakat","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/setam.org.tr\/index.php\/2019\/05\/21\/prof-dr-mete-gundogan-ile-mulakat\/","title":{"rendered":"Prof. Dr. Mete G\u00fcndo\u011fan ile m\u00fclakat"},"content":{"rendered":"\n

(ODSTA, Orta ve Do\u011fu Avrupa Stratejik Ara\u015ft\u0131rmalar Grubu m\u00fclakat\u0131 – Nisan 2015)<\/p>\n\n\n\n

ODSTA \u2013 Enerji konusu T\u00fcrkiye ekonomisinde bir karadelik. Enerjide d\u0131\u015fa ba\u011f\u0131ml\u0131 olunmas\u0131 T\u00fcrkiye i\u00e7in ne ifade ediyor veya ne ifade etmeliydi? Bu konuda bizlere neler s\u00f6yleyebilirsiniz?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

MG \u2013 D\u00fcnyada ve bizim co\u011frafyam\u0131zda bir hidrokarbon m\u00fccadelesi var ve bu konuda T\u00fcrkiye daha farkl\u0131 politikalar uygulanabilirdi. \u00dclkemizin y\u0131ll\u0131k 60 milyar dolar harcad\u0131\u011f\u0131 bir alanda yerel kaynaklar i\u00e7in al\u0131nan tedbirler ve yat\u0131r\u0131mlar yeterli de\u011fil. Son d\u00f6nemde gittik\u00e7e artan bir oranda tek kayna\u011fa ve tek merkeze ba\u011f\u0131ml\u0131 hale getirildik. Bunlar\u0131n hepsini masaya yat\u0131r\u0131p kapsaml\u0131 bir politika \u00fcretmeliyiz. \u00d6rne\u011fin, biz enerjimizin yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 40\u2019\u0131n\u0131 konutlarda kullan\u0131yoruz. Bir \u201cg\u00fcne\u015f \u00fclkesi olarak her evi, enerji evi olarak tasarlasak konutlar\u0131n ihtiyac\u0131n\u0131n \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc her evin g\u00fcne\u015f panellerinden kar\u015f\u0131layabiliriz. Yine r\u00fczgar enerjisi de \u00f6nemli bir kaynak. Kullan\u0131m\u0131n\u0131 yayg\u0131nla\u015ft\u0131rabiliriz.<\/p>\n\n\n\n

Ayn\u0131 \u015fekilde jeotermal kaynaklar\u0131m\u0131z var.\n Alt\u0131m\u0131zda, enerji ihtiyac\u0131m\u0131z\u0131 230 bin kez kar\u015f\u0131layacak kadar b\u00fcy\u00fck bir\n jeotermal enerji potansiyelimiz var. Bunu hi\u00e7 kullanm\u0131yoruz. Jeotermal \ndeyince akl\u0131m\u0131za sadece hamamlar geliyor. Bu inan\u0131lmaz bir alg\u0131 \noperasyonudur. \u00d6nce bunlar\u0131n idrakinde olmam\u0131z laz\u0131m.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Prof. Dr. Mete G\u00fcndo\u011fan<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

En son kar\u015f\u0131m\u0131za konulan Akkuyu N\u00fckleer Santrali. Toplamda 22 milyar dolara \u00e7\u0131kacak bir proje. 50-60 y\u0131lda \u00f6mr\u00fcn\u00fc tamamlayacak. Ama tamam\u0131 bor\u00e7la yap\u0131l\u0131yor. Bu proje \u2018hi\u00e7 \u00f6deme yapmayaca\u011f\u0131z\u2019 diye takdim ediliyor ancak siz 11 Cent\u2019ten alaca\u011f\u0131n\u0131z\u0131n s\u00f6z\u00fcn\u00fc verdiniz. Bu da bir nevi 50 y\u0131ll\u0131k bir bor\u00e7 geri \u00f6demesidir. Normalde kilovat saati 1.5 Cent\u2019lik bir enerjiyi neredeyse 8 kat\u0131na sat\u0131n alm\u0131\u015f olacaks\u0131n\u0131z. Dahas\u0131, bu santral zenginle\u015ftirilmi\u015f uranyum \u00e7ubuklar\u0131 kullanacak olan bir santral. Bu \u00e7ubuklar d\u0131\u015far\u0131dan gelecek. Halbuki \u00fclkemiz, d\u00fcnya Toryum rezervlerinin y\u00fczde 40\u2019\u0131na sahip. Bunu zenginle\u015ftirebilirsiniz. Uranyum\u2019dan 10 kat daha az pisli\u011fi olur. Bunlar\u0131n hi\u00e7 biri yap\u0131lm\u0131yor Alg\u0131 \u00fczerine alg\u0131 operasyonlar\u0131 ile dikkatler da\u011f\u0131t\u0131l\u0131yor ve karalar ak olarak g\u00f6steriliyor.<\/p>\n\n\n\n

ODSTA \u2013 Ge\u00e7en hafta \u00fclke genelinde elektrikler kesildi. Bu konu hakk\u0131nda ne d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz? Bu bir uyar\u0131 m\u0131yd\u0131?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

MG \u2013 O konuda \u00fclkemizdeki yetkililer h\u00e2l\u00e2 net bir a\u00e7\u0131klama yapmad\u0131 yapamad\u0131. Bu bile ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 gereken bir konu. Ancak sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 konu\u015fabiliyoruz. Sonu\u00e7lar\u0131 itibar\u0131yla, enerjinin tekeli ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. E\u011fer siz her eve g\u00fcne\u015f paneli, enerji evleri, r\u00fczgar t\u00fcrbinleri, jeotermal t\u00fcrbinler vs. yapm\u0131\u015f olsayd\u0131n\u0131z, insanlar bu kadar etkilenmezdi. \u00dc\u00e7 be\u015f \u00fcretici santral devre d\u0131\u015f\u0131 kal\u0131nca, b\u00fct\u00fcn \u00fclkenin fi\u015fi \u00e7ekilmi\u015f oluyor. B\u00fct\u00fcn \u00fclkeyi, tepede \u00fc\u00e7-be\u015f \u00fcreticinin inisiyatifine b\u0131rak\u0131yorsunuz. Bu ayn\u0131 zamanda genel ekonomik kurgunun da ne kadar yanl\u0131\u015f oldu\u011funun bir g\u00f6stergesidir.<\/p>\n\n\n\n

ODSTA \u2013 Sonu\u00e7ta her \u015feyin temelinde ekonomi var. Sizin Borca Dayal\u0131 Para Sistemi (BDPS) dedi\u011finiz bir analiziniz var. Bize bunu k\u0131saca anlat\u0131r m\u0131s\u0131n\u0131z?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

MG \u2013 \u0130\u00e7inde bulundu\u011fumuz d\u00fczen, b\u00fct\u00fcnle\u015fik Borca Dayal\u0131 Para Sistemi (BDPS) ve K\u0131smi Rezerv Sistemi (KRS) dir. Bu d\u00fczende, merkez bankas\u0131 paray\u0131 bankalara belli bir faizle bor\u00e7 olarak veriyor. Bankalar da, ayn\u0131 paray\u0131 defalarca mevduat olarak yaz\u0131p milleti bor\u00e7land\u0131r\u0131yor. Di\u011fer bir ifade ile bankalar, havadan para \u00fcreterek halk\u0131 bor\u00e7land\u0131r\u0131yorlar. Bak\u0131n\u0131z, bir m\u00fcteahhit bir evi bir ki\u015fiye satabilir ama bir bankac\u0131 ayn\u0131 paray\u0131 15 ki\u015fiye satar. Buna ni\u00e7in itiraz etmiyoruz? Kredi kart\u0131 ma\u011fdurlar\u0131m\u0131z giderek art\u0131yor. T\u00fcketim toplumuna d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcld\u00fck. Hepimiz para kredi sisteminin k\u00f6lesi haline getiriliyoruz. K\u0131sacas\u0131, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z b\u00fct\u00fcn bu s\u0131k\u0131nt\u0131lar mevcut BDPS\/KRS\u2019nin do\u011fal bir sonucudur. Bu sistem d\u00fczeltilirse bu sonu\u00e7lar ortadan kalkar.<\/p>\n\n\n\n

Bu d\u00fczen ile, bir avu\u00e7 zengine aktar\u0131lan \ny\u0131ll\u0131k toplam faiz 125 milyar lirad\u0131r. Buna d\u0131\u015f bor\u00e7 faizlerini de \nkatarsak 200 milyar liraya ula\u015f\u0131r. Para, bir avu\u00e7 zenginin aras\u0131nda \ndola\u015fan devlet haline d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. B\u00f6yle bir d\u00fczene mecbur de\u011filiz.\n Bu bir tercih meselesidir. Mevcut h\u00fck\u00fcmetler zenginleri tercih \netmektedirler. Siyaset zenginle\u015fme arac\u0131 olmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n

E\u011fer, BDPS\/KRS b\u00fct\u00fcnle\u015fik sistemi \nkald\u0131r\u0131l\u0131p, para piyasaya tabandan s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f olsayd\u0131, her y\u0131l 200 milyar \nlira vatanda\u015flar aras\u0131nda adil olarak b\u00f6l\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclebilirdi. Bug\u00fcnk\u00fc \nrakamlarla, herkese en az 500 lira minimum gelir vermek m\u00fcmk\u00fcn \nolabilirdi. Taban Ekonomisi Sistemi (TES) do\u011fal iktisat d\u00f6ng\u00fcs\u00fc ile \nuygulanabilir ve adil b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcm ger\u00e7ekle\u015ftirilebilirdi.<\/p>\n\n\n\n

Adil bir sistem bizim en do\u011fal hakk\u0131m\u0131z. \nBu hakk\u0131m\u0131zdan asla vazge\u00e7memeliyiz. H\u00fck\u00fcmet, bu sistemlerle hepimizin \nhakk\u0131 olan paray\u0131 gasp edip bir avu\u00e7 zengine aktaramaz, aktaramamal\u0131d\u0131r.\n \u0130\u015fte bizim yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z m\u00fccadele, bu bilinci olu\u015fturma yani bir \nfark\u0131ndal\u0131k olu\u015fturma m\u00fccadelesidir.<\/p>\n\n\n\n

ODSTA – Sizin s\u0131k\u00e7a kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131z bir kavram var. \u201cDe\u011fersay\u0131m\u201d. De\u011fersay\u0131m derken paradigmayla ayn\u0131 \u015feyi mi kastediyorsunuz?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

MG – De\u011fersay\u0131m kelimesini, paradigmadan biraz daha derin bir kavram olarak kullan\u0131yoruz. Bunu \u015f\u00f6yle bir \u00f6rnek ile izah edeyim. Siz bir resme bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda iki \u015fey g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn\u00fcz. Birincisi resmin kendisidir. Diyelim ki bir k\u0131r evi ve onun \u00f6n\u00fcnden ge\u00e7en bir dere; arkada da\u011flar ve bulutlar. Bu bize bir manzaray\u0131 g\u00f6sterir. \u015eimdi bu resme bak\u0131nca, ikinci bir \u015feyi daha g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn\u00fcz. O da bu resmi \u00e7izen \u015fahs\u0131n nerede durdu\u011fu bilgisidir. Bu ikinci \u015fey belki de birincisinden daha \u00f6nemlidir. \u0130\u015fte bug\u00fcn paradigma kavram\u0131 bize bu ikiliyi birlikte ifade eder. Ancak bizim i\u00e7in yeterli bir a\u00e7\u0131klama olmuyor. Bizim bir de ahiret boyutumuz var. Dolay\u0131s\u0131yla bir \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bilgi daha elde etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r\u0131z o resimden. O da, o resmi yapan \u015fahs\u0131n nelere \u2018de\u011fer\u2019 verdi\u011fi bilgisidir. \u0130\u015fte biz \u201cde\u011fersay\u0131m\u201d derken resmi \u00e7izen adam\u0131n de\u011fer alg\u0131s\u0131n\u0131 da g\u00f6r\u00fcyoruz. K\u0131sacas\u0131, de\u011fersay\u0131m kavram\u0131n\u0131 her \u00fc\u00e7 alg\u0131y\u0131 da i\u00e7inde bar\u0131nd\u0131ran bir kavram olarak kullan\u0131yoruz. Paradigma kavram\u0131ndan \u00e7ok daha geni\u015f ve derinlemesine bir kavramd\u0131r, de\u011fersay\u0131m kavram\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Allah (c.c.) faizle i\u015ftigal edenin Allah \nve Resul\u00fcyle harp etti\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor. Bu M\u00fcsl\u00fcmanlar i\u00e7in \u00e7ok ciddi bir \nuyar\u0131. Bir insan bir insanla yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015fte faizle bor\u00e7 vermi\u015f bor\u00e7 alm\u0131\u015f \nbu beni ilgilendirmiyor. Yapmamalar\u0131n\u0131 tavsiye ederim. Ama sen benim \nkulland\u0131\u011f\u0131m paray\u0131 borca dayal\u0131, dibine kadar faize dayal\u0131 olarak \n\u00fcretiyorsan bu bir sistem sorunuysa ben de bunu vatanda\u015f olarak \nkullan\u0131yorsam bu beni ilgilendiriyor.<\/p>\n\n\n\n

ODSTA \u2013 Peki nereden ba\u015flamak gerekiyor?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

MG \u2013 Devletlerin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc de\u011fersay\u0131m felcinden do\u011far. Bug\u00fcn T\u00fcrkiye\u2019de b\u00fcrokrasi kendini temizleyen bir fabrika gibi\u2026 Millete hizmet etmiyor. Kendine hizmet ediyor.<\/p>\n\n\n\n

\u00d6ncelikle Do\u011fal \u0130ktisat D\u00f6ng\u00fcs\u00fc\u2019n\u00fcn \u00e7ok \niyi anla\u015f\u0131lmas\u0131 laz\u0131m. \u0130lk d\u00fc\u011fme yanl\u0131\u015f iliklendi\u011finde b\u00fct\u00fcn d\u00fc\u011fmeler \nyanl\u0131\u015f iliklenir. Bu y\u00fczden de\u011fersay\u0131m de\u011fi\u015fmeden hi\u00e7bir \u015fey d\u00fczelmez. \nDo\u011fal \u0130ktisat D\u00f6ng\u00fcs\u00fcnde mal ve hizmet ak\u0131\u015f\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k para ak\u0131\u015f\u0131 \noluyor. Para d\u00f6ng\u00fcs\u00fc ile Mal ve Hizmet D\u00f6ng\u00fcs\u00fc aras\u0131nda bir denklik \nolmas\u0131 gerekiyor. Buna biz mizan diyoruz. \u00d6l\u00e7\u00fc bozulmamal\u0131 ve mizan \nkorunmal\u0131d\u0131r. Bunlar\u0131 bozan \u015fey ribad\u0131r, faizdir.<\/p>\n\n\n\n

Borca Dayal\u0131 Para Sisteminde faiz \nsistemin merkezi konumundad\u0131r. Halbuki biz b\u00f6yle bir sisteme mahkum \nde\u011filiz. Bu sistemin d\u00fczeltilmesi gerekiyor. Uygun bir mekanizmayla hi\u00e7 \nkimseyi rahats\u0131z etmeyecek \u015fekilde yeniden dizayn edilmesi gerekiyor.<\/p>\n\n\n\n

Borca Dayal\u0131 Para Sistemi ge\u00e7erli oldu\u011fu \nm\u00fcddet\u00e7e ben faize bula\u015fmam, kullanmam yapmam deme \u015fans\u0131n\u0131z yok. \nCebinizde para var m\u0131? Bu paray\u0131 kullan\u0131yor musunuz? O halde sizin \nfaizle ili\u015fkiniz vard\u0131r. Biz buna isyan ediyoruz i\u015fte.Bu sisteme isyan \nediyoruz. Bankalar\u0131n havadan para \u00fcretmesine kar\u015f\u0131y\u0131z. Taban Ekonomisi \nSistemi ile Adil B\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcm istiyoruz.<\/p>\n\n\n\n

ODSTA \u2013 Bu finansman ve bor\u00e7 sorunu d\u0131\u015f politikam\u0131z\u0131 nas\u0131l etkiliyor?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

MG \u2013 Bizim finansman sistemimiz uluslararas\u0131 finans kapitale tam olarak eklemlenmi\u015ftir. Ekonomide B\u0131\u00e7ak S\u0131rt\u0131 Denkli\u011fi bozulmas\u0131n diye en ufak bir uluslararas\u0131 operasyon bile yapamaz hale gelmi\u015f durumdas\u0131n\u0131z. Kendi kendinizi ba\u011flam\u0131\u015f durumdas\u0131n\u0131z. K\u00fcresel finans kapitalin en k\u00fc\u00e7\u00fck bir hamlesi sizin soka\u011f\u0131n\u0131zdaki bakkal\u0131 etkiliyor. Dolay\u0131s\u0131yla siz, d\u0131\u015f politik ad\u0131m atarken i\u00e7eride karga\u015fa \u00e7\u0131kar korkusu ile hareket ediyorsunuz.<\/p>\n\n\n\n

ODSTA \u2013 Uluslararas\u0131 ekonomik sistemin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcyle ilgili tezler var. Bu konuda ne s\u00f6yleyebilirsiniz?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

MG \u2013 Borca Dayal\u0131 Para Sistemi b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada \u00e7\u00f6kt\u00fc. Art\u0131k y\u00fcr\u00fcm\u00fcyor. Herkes \u00e7\u00f6z\u00fcm ararken, \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc mevcut paradigma ile bulmalar\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Bizim bir \u015fans\u0131m\u0131z var. Biz hen\u00fcz kendi de\u011fersay\u0131m\u0131m\u0131za uygun \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00fcretmedik. \u0130\u015fte bizim \u00fcretti\u011fimiz \u00e7\u00f6z\u00fcm bizim de\u011fersay\u0131m\u0131m\u0131za uygun olan bir \u00e7\u00f6z\u00fcmd\u00fcr. Onun i\u00e7in de di\u011fer \u00e7\u00f6z\u00fcmlerden farkl\u0131d\u0131r. \u00dcst\u00fcnd\u00fcr. TES hepimiz i\u00e7in ve \u00f6zellikle de \u00fclkemiz i\u00e7in \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir \u015fanst\u0131r. De\u011ferlendirilece\u011fini \u00fcmit ediyorum.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

(ODSTA, Orta ve Do\u011fu Avrupa Stratejik Ara\u015ft\u0131rmalar Grubu m\u00fclakat\u0131 – Nisan 2015) ODSTA \u2013 Enerji…<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":220,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-218","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-genel"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/setam.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/218","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/setam.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/setam.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/setam.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/setam.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=218"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/setam.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/218\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":225,"href":"https:\/\/setam.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/218\/revisions\/225"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/setam.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/220"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/setam.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=218"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/setam.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=218"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/setam.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=218"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}