İçeriğe geç

Cuma Okumaları

Kategori: Etkinlik

Derneğimiz kurulduğu günden beri yaptığımız ve geleneksel hâle gelen Cuma okumalarında, zamanının önde gelen kıymetli şahsiyetlerinin eserlerini okuyup tahlilini gerçekleştiriyoruz.

İbni Haldun, Koçi Bey, Sarıca Mehmet Paşa, Makrizi ve İbni Zafer gibi ilim adamları egemenliğin şartının paraya hakim olmaktan geçtiğini söyler. Pazar hâkimiyetini devletler para sistemiyle sağlamışlardır. Osmanlı’nın kuruluşunda diğer beyliklerle kurulan pazar birliği önemli rol oynamıştır. Kısacası para sistemi iktidar üretir; iktidar da para sistemi ve buna yönelik bir kültür üretir. Devletler bu kültürel kabulle varlığını, pazar hâkimiyetini iktisadi birlikteliklerini devam ettirirler. Çanakkale’de ülkemizi işgale gelen batık İngiliz gemilerinde yeni basılmış Osmanlı kağıt paraları bulunması raslantı değildir.

Lidyalılardan günümüze gelinceye değin Ortadoğu ticaretin ve paranın kalbinin attığı bir yer olmuştur. Her devletin bu konuda kolladığı bir sistemi vardır. Osmanlı kamu düzeninde vergiler asker -akçe- tımar ilişkisi üzerine kurulmuştur. Hassas bir dengeye sahip Osmanlı ekonomik düzeni, yeni kıtaların keşfi, Avrupa’nın buralardan getirilen altın ve gümüş gibi değerli madenlerle zenginleşmesi, bunları dışarı ihraç etmesi ve kağıt paranın batılılarca kullanımı nedeniyle bozulmuştur. Para sistemindeki tağşiş, kağıt paranın sisteme analiz edilmeden yabancılar eli ile sokulması gibi sebeplerle Osmanlı iktisadi düzeni buna bağlı olarak da askeri teknolojisi gerilemiştir.

Modern çağda devletlerin kalkınma çabaları her türlü maddi kaynak ve beşeri unsur olmasına rağmen ticaretin aracı olan paraya ve onun üzerine kurulu olduğu para sistemine bağımlıdır.

Bugün uluslararası siyasal sistemin dış politika aracı olarak kullandığı para sistemi batı dünyasında sorgulanır hale gelmiştir. Günümüz para sistemindeki işleyiş, haksız rekabet ortamı yarattığı için ekonomik olarak gelişmekte olan ülkelerin kalkınmasını da etkilemektedir. Ülkemizde ve dünyada küresel para sisteminin ve bu sistemi besleyen kültürün Osmanlıdan günümüze analiz edilerek tartışılması bir zorunluluktur.

Para sisteminin itibarı, bir ülke içerisinde genel olarak toplumun kültürel özelliklerinden değer yargılarından, davranışlarından, normlarından ve olayları değerleme biçimlerinden etkilenmektedir.

Para sisteminin uluslararası sistemin dış politik aracı olarak ülkeleri paraya bağlı olan durumlarının tespiti ülkelerin refahındaki para sistemi ve paranın rolünün tarihsel gelişimlerinin belirlenmesi, borca dayalı para sistemi ve buna dayalı olarak oraya çıkan sistemdeki faizin kalkınmaya etkisi ve ülkelerin geri kalmasındaki parasal sistem kültürünün analizinin tarihsel örnekleri ve olaylar ışığında irdelenmesi sağlanacaktır.

Küresel krizlerin sıklaştığı bir çağda bağlı olduğumuz para sistemi kültürü paradigmasının ciddiyetle sorgulanması gerekmektedir.